बुद्ध जयन्ती र काठमाडौँ-लुम्बिनी शान्ति साइकल र्‍याली: समृद्ध यात्राको एउटा पाटो

वैशाख शुक्ल पूर्णिमा अर्थात् बुद्ध जयन्ती। सिद्धार्थ गौतमले जन्म लिएको, बोधिसत्व प्राप्त गरेको र महापरिनिर्वाण प्राप्त गरेको यो त्रिसंयोगको दिन विश्वभरका बौद्धमार्गी र शान्तिप्रेमीहरूका लागि एउटा उत्सव मात्र होइन, बरु बुद्धका उपदेशलाई पुनः स्मरण गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसर पनि हो। यही पावन अवसरमा विगत केही वर्षदेखि काठमाडौँदेखि लुम्बिनीसम्म आयोजना हुने ‘शान्ति साइकल र्‍याली’ले नेपालको आन्तरिक र बाह्य पर्यटनमा नयाँ आयाम थपेको छ।

१. शारीरिक र आध्यात्मिक यात्राको संगम

साइकल र्‍याली केवल एउटा खेलकुद गतिविधि मात्र होइन। यो काठमाडौँको कोलाहलबाट निस्किएर शान्तिको मुहान लुम्बिनीसम्म पुग्ने एउटा कठिन तर गौरवपूर्ण यात्रा हो। जब सयौँको संख्यामा रहेका साइकल यात्रीहरू “बुद्धका उपदेशलाई आत्मसात गरौँ” भन्ने मूल मन्त्रका साथ सडकमा उत्रिन्छन्, तब सडकको यात्रा एउटा मौन पदयात्रा जस्तै लाग्छ। यसले एकातिर शारीरिक स्वस्थताको सन्देश दिन्छ भने अर्कोतिर मानिसको मनभित्रैबाट शान्तिको चाहना जगाउँछ।

२. वातावरण संरक्षण र दिगो पर्यटन

अहिलेको विश्व जलवायु परिवर्तनको जोखिमसँग जुधिरहेको छ। यस्तो समयमा ‘जिरो कार्बन इमिसन’ अर्थात् शुन्य उत्सर्जन भएको साइकल यात्राले वातावरण संरक्षणको ठूलो वकालत गर्दछ। काठमाडौँबाट चितवन हुँदै लुम्बिनीसम्मको करिब २८० किलोमिटरको यात्रा गर्दा साइकल यात्रीहरूले प्रकृतिसँग साक्षात्कार गर्ने मौका पाउँछन्। यो यात्राले नेपालका पहाडी र तराईका सहरहरूलाई पर्यावरणमैत्री पर्यटनसँग जोड्ने पुलको काम गरेको छ।

३. लुम्बिनीको प्रवर्द्धन र राष्ट्रिय एकता

लुम्बिनी विश्वभरका पर्यटकका लागि आकर्षणको केन्द्र हो। तर, काठमाडौँबाट सुरु हुने यो र्‍यालीले बिचमा पर्ने साना सहर र गाउँहरूमा पनि एउटा उत्सवमय वातावरण सिर्जना गर्छ। स्थानीय समुदायले गर्ने स्वागत र सम्मानले नेपालीहरू बिचको आपसी भाइचारा र एकतालाई झल्काउँछ। यसले लुम्बिनीलाई केवल एउटा धार्मिक स्थलको रूपमा मात्र नभई ‘शान्तिको ग्लोबल हब’ बनाउने लक्ष्यलाई थप टेवा पुर्याएको छ।

निष्कर्ष

बुद्धका चार आर्य सत्य र अष्टाङ्गिक मार्गहरू आजको युद्ध र द्वन्द्वको समयमा झनै सान्दर्भिक बनेका छन्। काठमाडौँ-लुम्बिनी शान्ति साइकल र्‍यालीले ती उपदेशहरूलाई सडक सडकसम्म पुर्याउने र मानिसहरूलाई प्रकृतिको नजिक ल्याउने काम गरेको छ। यस्ता कार्यक्रमहरूले नेपाललाई विश्व सामु ‘शान्ति र साहसिक पर्यटन’को साझा थलोको रूपमा चिनाउन मद्दत पुग्नेछ।

यो बुद्ध जयन्तीमा हाम्रो कामना— सबैको मनमा शान्ति छाओस्, र शान्तिका पाइलाहरू (र पाङ्ग्राहरू) विश्वभर पुगुन्।