• सुभाय् पोस्ट बिशेष
  • समाचार
  • विचार
  • नेवाःख्यः
  • सम्पदा/संस्कृति
  • साहित्य
  • कला/मनोरंजन
  • बजार
  • खेलकुद
  • व्यक्तित्व
  • प्रविधि
  • मनका कुरा
आज:  | Fri, 15, May, 2026
  • सुभाय् पोस्ट बिशेष
    • Live Program
    • भिडियो
  • समाचार
    • उपत्यका
    • राष्ट्रिय
    • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विचार
  • नेवाःख्यः
  • सम्पदा/संस्कृति
  • साहित्य
  • कला/मनोरंजन
  • खेलकुद
  • व्यक्तित्व
  • प्रविधि
  • मनका कुरा
  • भिडियो
होमपेज / सुभाय् पोस्ट बिशेष

सिफल( तपा ख्य:)को मौन विनाश:


सुभाय् संवाददाताOctober 29, 2025 मा प्रकाशित (६ महिना अघि) अनुमानित पढ्ने समय : ३३ मिनेट

चुपचाप बस्दा विश्व सम्पदा र नेवाः संस्कृतिमा पर्ने घातक असर

-जलद वैद्य

​सिफल चौरमा ‘फुटबल रंगशाला’ बनाउनका लागि महानगरपालिकाले टेन्डर आह्वान गर्नु एउटा स्थानीय विवाद मात्र होइन। यो सम्पूर्ण पशुपति क्षेत्र विश्व सम्पदा क्षेत्र को चरित्र र नेवाः सभ्यताको मौलिकतामाथि भएको सोझो प्रहार हो। यदि सरोकारवालाहरू, विशेषगरी जात्रा सञ्चालक र राजनीतिक नेतृत्व, यो गम्भीर अतिक्रमणविरुद्ध चुपचाप बस्छन् भने, त्यसको परिणाम हाम्रो सांस्कृतिक भविष्यका लागि भयानक हुनेछ।
​यसरी चुप लागेर बस्दा सिफलको अमूर्त सम्पदा मात्र होइन, उपत्यकाकै पहिचान कसरी मेटिँदै जान्छ भन्ने कुरा निम्न बुँदामा स्पष्ट पार्न सकिन्छ:
​१. विश्व सम्पदा क्षेत्रको ‘अखण्डता’ माथि खतरा
​पशुपति क्षेत्र लाई संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन (UNESCO) ले विश्व सम्पदा क्षेत्रको रूपमा सूचीकृत गरेको छ। यो सूचीकरण केवल मन्दिर वा भवनका लागि मात्र होइन, बरु त्यससँग जोडिएको ‘जीवन्त संस्कृति’ (Living Culture) र ‘अखण्डता’ (Integrity) का लागि हो।
​बफर जोनको उल्लंघन: सिफल चौर पशुपति क्षेत्रको बफर जोनभित्र पर्ने सम्भावना प्रबल छ। पशुपति क्षेत्र बिकास कोष (PADT) र पुरातत्व विभागको सहमतिबिना ‘रंगशाला’ जस्तो स्थायी र आधुनिक संरचना बनाउनु भनेको विश्व सम्पदा क्षेत्रको मापदण्डको ठाडो उल्लंघन गर्नु हो।
​अखण्डताको ह्रास: विश्व सम्पदाको अखण्डता भन्नाले त्यस क्षेत्रको मौलिकता, दृश्य र परम्परालाई जस्ताको तस्तै कायम राख्नु हो। खट जुधाउने पर्खाल र कुलदेवताको स्थान भएको लाई फुटबल प्यारापिटले विस्थापित गर्दा UNESCO ले यस क्षेत्रको ‘अखण्डता ह्रास भएको’ ठहर गर्न सक्छ।
​अन्तर्राष्ट्रिय बदनामी: यदि हामी चुप बस्यौँ भने, भोलि UNESCO ले यो विवादलाई आधार बनाएर पशुपति क्षेत्रलाई ‘खतरामा परेको विश्व सम्पदा सूची’ मा राख्ने जोखिम हुन्छ, जसले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छविमा गम्भीर आँच पुर्याउँछ।
​२. नेवाः संस्कृति र जात्राको मौलिक अधिकारको हत्या
​नेवाः सभ्यताको केन्द्रबिन्दु नै यहाँको जात्रा, डबली र गुठी प्रणाली हो। सिफल चौरको विवाद चुपचाप स्वीकार्नु भनेको नेवाः संस्कृतिको जगमाथि प्रहार गर्नु हो।
​गुठी प्रणालीमाथि प्रशासनिक हस्तक्षेप: नेवाः संस्कृतिमा जात्रा र पूजाको व्यवस्थापन गुठीयारहरूले गर्छन्, यो नै उनीहरूको सांस्कृतिक स्वशासन (Cultural Autonomy) हो। टेन्डर निकालेर संरचना बनाउँदै जाँदा, भोलि यो स्थानको स्वामित्व र सञ्चालन अधिकार गुठीयारको हातबाट खोसिएर महानगरपालिकाको ‘खेलकुद एकाई’ को हातमा जान्छ।
​परिणाम: जात्रा चलाउन पनि सरकारी कर्मचारीसँग ”समय’ माग्नुपर्ने बाध्यता सिर्जना हुन्छ।
​’कुलदेवता’ को अपमान: सिफल चौरमा कुलदेवताको स्थान हुनुले यो भूमि केवल सार्वजनिक चौर नभई स्थानीयहरूको वंशगत आस्थाको केन्द्र हो। चुपचाप बस्दा, कुलदेवताको स्थानमाथि कंक्रिटको निर्माणकार्यले धार्मिक अपमान हुनेछ, जसले समुदायको सामाजिक सद्भाव र धार्मिक आस्थामाथि गम्भीर चोट पुर्याउँछ।
​अमूर्त सम्पदाको मृत्यु: अहिले नै नबोल्दा, भोलि फुटबल रंगशाला बनेर त्यसको उद्घाटन हुन्छ र त्यसको नाम ‘सिफल रंगशाला’ वा कुनै प्रायोजकको नाममा राखिन्छ। यसले ‘मचाती जात्राको थलो’ भन्ने हजारौं वर्ष पुरानो पहिचानलाई सधैंका लागि नामेट पार्छ। नयाँ पुस्ताले यसलाई ‘देवीको भेट हुने स्थान’ भन्दा ‘खेल मैदान’ को रूपमा मात्र चिन्नेछन्।
​३. मौनताको अन्तिम मूल्य
​सिफल चौर विवादमा राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरू, जात्रा सरोकारवालाहरू, र स्थानीय समुदाय चुपचाप बस्नु भनेको:
​सम्पदामाथि राजनीति हावी भएको स्वीकार्नु हो।
​आफ्नो पुर्ख्यौली आस्था र कुलदेवताको अपमान चुपचाप सहन तयार हुनु हो।
​भोलिका पुस्तालाई ‘सम्पदा जोगाउन सकेनौं’ भन्ने दोष हस्तान्तरण गर्नु हो।
​​सिफलको मौन विनाशले हामीलाई प्रश्न गर्छ: के हामीलाई विकास चाहिएको हो, कि सांस्कृतिक हत्या? टेन्डर आह्वान भइसक्नु भनेको यो सङ्कटको अन्तिम घडी हो। अब चुप लागेर बस्नु भनेको सम्पदा संरक्षणको मुद्दामा आत्मसमर्पण गर्नु हो। सम्पूर्ण सरोकारवालाहरूले तत्काल PADT घचघच्याउँदै, यो धार्मिक र ऐतिहासिक स्थललाई फुटबलको मैदान बन्नबाट रोक्न अन्तिमसम्म लड्नुपर्छ। आजको मौनताले भविष्यमा कहिल्यै नमेटिने सांस्कृतिक घाउ दिनेछ।
सम्बन्धित पोस्ट
  • शान्तिका लागि १०८ यात्रीको साइकल यात्रा: स्वयम्भूबाट विदाई, पहिलो दिन हेटौंडामा सम्पन्न
  • विश्व शान्तिका लागि साइकल यात्रा’: लुम्बिनीमा २५७०औं बुद्ध जयन्ती भव्य रूपमा मनाइने
  • २५ वर्षकै उमेरमा उपसभामुख बन्दै रुबीकुमारी: इन्जिनियरिङदेखि संसदको उच्च ओहोदासम्मको यात्रा
  • नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहद्वारा १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन: ‘ड्रिम टिम’ले लियो शपथ
  • प्रतिक्रिया दिनुहोस

    • ताजा
    • समाचार
    • लोकप्रिय

    ‘जीवन पथ’: नेपाली टेलिभिजनमा कला, संस्कृति र जीवन दर्शनको सिनेमाटिक अभिलेख

    बुद्ध जयन्ती र काठमाडौँ-लुम्बिनी शान्ति साइकल र्‍याली: समृद्ध यात्राको एउटा पाटो

    शान्तिका लागि १०८ यात्रीको साइकल यात्रा: स्वयम्भूबाट विदाई, पहिलो दिन हेटौंडामा सम्पन्न

    ‘शान्तिका लागि साइकल यात्रा’: काठमाडौंदेखि लुम्बिनीसम्म १०८ यात्रीहरू सहभागी हुने

    जापानको उत्तर-पूर्वी तटमा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प; सुनामीको चेतावनी जारी

    १३ औँ शताब्दीको महागौरी/पार्वतीको नृत्य भावको प्रस्तर मूर्ति -आफ्नै आसनमा विधिवत् पुन: स्थापित

    शताब्दीका पदचाप र अजिको महादिव्य मुस्कान: एक अलौकिक अनुभूति

    पोखरामा भक्तपुरको झल्को दिने गरी ‘बिस्केट जात्रा’

    जापानको उत्तर-पूर्वी तटमा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प; सुनामीको चेतावनी जारी

    १३ औँ शताब्दीको महागौरी/पार्वतीको नृत्य भावको प्रस्तर मूर्ति -आफ्नै आसनमा विधिवत् पुन: स्थापित

    चैत्र १२ देखि सेतो मच्छिन्द्रनाथ रथयात्रा सुरु हुँदै: यस्तो छ जात्राको कार्यतालिका र तयारी

    एनआरएनए नागरिकता कार्यान्वयन हुनेगरी कानुन संशोधन गर्न माग

    ज्यापु दिवस : काठमाडौँ उपत्यकाका भूमिपुत्रको पहिचान, समृद्धि र सहअस्तित्वको पर्व

    सुभाय् पोस्ट बिशेष

    शान्तिका लागि १०८ यात्रीको साइकल यात्रा: स्वयम्भूबाट विदाई, पहिलो दिन हेटौंडामा सम्पन्न

    विश्व शान्तिका लागि साइकल यात्रा’: लुम्बिनीमा २५७०औं बुद्ध जयन्ती भव्य रूपमा मनाइने

    २५ वर्षकै उमेरमा उपसभामुख बन्दै रुबीकुमारी: इन्जिनियरिङदेखि संसदको उच्च ओहोदासम्मको यात्रा

    नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहद्वारा १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन: ‘ड्रिम टिम’ले लियो शपथ

    एनआरएनए आईसीसी उपाध्यक्षमा रोजीना प्रधान राईको उम्मेदवारी: प्रवासी नेपालीका मुद्दा र महिला नेतृत्व मुख्य एजेन्डा

    सुभाय् मिडिया प्रा.लि.

    ताम्सिपाखा , देयको , पुष्पलाल पथ काठमाडौं -१८

    ईमेल: [email protected]

    कार्यालय फोन- ०१-२१५६४४

    स्थायी लेखा नम्बर- ६१२२८०१००

    सूचना विभाग दर्ता नम्बर: ४५८/०७४-७५

    सुभाय् मिडियाको लागि

    संचालक तथा सम्पादक महर्जन रत्न

    सम्पादक विजयकृष्ण श्रेष्ठ
    राजेन्द्र महर्जन

    सह-सम्पादक/ व्यवस्थापक रन्जु श्रेष्ठ

    समाचार प्रमुख रवि महर्जन

    फोटो सम्पादक नातिकाजी महर्जन

    © 2026: Subhay Post मा सार्बधिक सुरक्षित छ | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution
    ↑