काठमाडौं उपत्यकाको वायु प्रदुषणले फोक्सो र आँखामा पार्न सक्छ गम्भीर प्रभाव पार्न सक्ने विज्ञको चेतावनी

काठमाडौं / काठमाडौं उपत्यकामा बढेको वायु प्रदूषणले मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्ने भन्दै चिकित्सकहरूले सावधान हुन आग्रह गरेका छन्।
केही दिनदेखि उपत्यकामा बढिरहेको वायु प्रदूषणको मात्रा शुक्रवार एकाएक उच्च तहमा पुगेको थियो। शनिवार पनि उपत्यकाको आकाशलाई तुवाँलोले ढाकेको छ।
उपत्यकामा यस्तो अवस्था अझै केही दिन रहन सक्ने जल तथा मौसम विज्ञान विभागको पूर्वानुमान छ।
चिकित्कसहरूका भनाइमा अहिलेको जस्तो वायु प्रदूषणले विशेषतः मानिसको फोक्सो र आँखामा सङ्क्रमण हुनसक्छ।
त्यसबाट बच्न विभिन्न उपायहरू अवलम्बन गर्न चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्।
काठमाण्डूको वायु प्रदूषण मापदण्डभन्दा पाँचगुणा खराब रहेको अवस्था छ यो समय ।

यो वायु प्रदूषण धूमपानभन्दा खतरनाक रहेको बताइएको छ । 

एउटा कारण यस पटक हिउँदमा वर्षा नहुनु र वायुमण्डलमा धूवाँ तथा धूलोको मात्रा बढी हुनु भएको वातावरण विभागको प्रदूषण नियमन तथा नियन्त्रण शाखाका प्रमुख शङ्करप्रसाद पौडेलले बताए।

तुँवालो लाग्नुका अन्य कारणबारे उनले भने, “चैतको हावाहुरी चल्ने समयमा काठमाडौंमा हावा ठप्पजस्तो बसेको छ। पछिल्लो समय तराईतिर लागेको डढेलोबाट निस्किएको धूवाँ भैँसेपाटी क्षेत्र हुँदै उपत्यका प्रवेश गरेको छ। पानी नपर्ने र हावा नचल्ने कारणले यस्तो भएको हो।”

उनका अनुसार उपत्यकामा अहिले देखिएको अवस्था एकाएक उत्पन्न भएको भने होइन।

केही दिनदेखि वायुमण्डलमा रहेको प्रदूषणको मात्रा उच्चबिन्दुमा पुगेकाले अहिलेको अवस्था आएको पौडेलको भनाइ छ।

यस वर्ष नेपालको वन क्षेत्रमा लागेको डढेलो एक दशकयताकै उच्च भएको वन तथा भूसंरक्षण विभागका उपसचिव तथा डढेलोविज्ञ सुन्दरप्रसाद शर्माले बताएका छन्।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अधिकारीका अनुसार शनिवार पनि मौसममा खासै सुधार आएको छैन।
विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखका मौसमविद् गङ्गा नगरकोटीका अनुसार शनिवार पनि उपत्यकाको वायुमण्डल स्थिर रहेको छ।
“हावाको गति स्थिर रहेकाले भिजिबिलिटीको अवस्था आज (शनिवार) पनि उस्तै छ,” उनले भनिन्, “यो तुँवालो हट्नका लागि कि हावाको गति बढ्नुपर्छ कि त वर्षा नै हुनुपर्छ।”
विभागका अनुसार उपत्यकामा अझै दुई दिनसम्म यस्तै अवस्था रहन सक्ने देखिन्छ।
त्यसपछि पश्चिमी वायुको प्रभाव केही मात्रामा देखिने भए पनि त्यसले वर्षा गराउने सम्भावना न्यून रहेकाले पूर्ण रूपमा तुँवालो हट्न अझै केही दिन लाग्न सक्छ।
अहिलेको तुँवालो लाग्नुको एउटा कारण नेपालको दक्षिणी भेगमा लागेको डढेलो भए पनि त्यसबाहेकका कारणबारे अध्ययन नै गर्नुपर्ने मौसमविद् नगरकोटीले बताइन्।

सरकारी आग्रह

वायु प्रदूषण बढेपछि स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले शुक्रवार सबैलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको थियो।
मन्त्रालयले वक्तव्य जारी गर्दै सर्वसाधारणलाई स्वास्थ्यको ख्याल गर्न, घरबाहिर ननिस्कन, अनावश्यक रूपमा सवारीसाधन नचलाउन, फोहोर नचलाउन र धूलो र धूवाँ हुनेखालका निर्माण कार्य नगर्न आग्रह गरेको छ।
चिकित्सकहरूका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा अहिले देखिएको प्रदूषणका कारण सावधानी नअपनाएमा मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर खालका असरहरू पनि पर्न सक्छन्।

यो प्रदूषणले स्वास्थ्यमा पार्ने असर के-के हुन्?

छातीरोग विशेषज्ञ डा. सुबोधसागर ढकालका अनुसार उपत्यकामा अहिले देखिएको प्रदूषणको मात्रा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको मापदण्डका हिसाबले हेर्ने हो भने निकै खराब तहको रहेको छ।
त्यसले गर्दा विशेषगरी छाती, घाँटी, फोक्सो र नाकसम्बन्धी विभिन्न सङ्क्रमण हुने जोखिम बढाएको उनले बताए।                        काठमाडौं उपत्यकाले ठेग्न सक्ने जनघनत्व १५/२० लाख हाराहारीको रहेकोे छ हाल यहाँ ६०/७० लाखको आवादी रहेकोे र यातायातको संख्या त्यतिकै बढेको छ । यो पनि यश प्रकारको प्रदुषण बढ्नुको कारण रहेको विज्ञहरुले बताएका छन्।  (बिबिसीको  समाचार सहयोगमा )