हारां खना नारां ग्याः(लुमंखँ)

–भूषणलाल श्रेष्ठ
२०२७ सालया खँ खः । अबलय् जि यलया नकःबहिली दूगु श्री चन्दी बिद्याश्रमय् ७ गू तगिं(कक्षा)लय् ब्वनाच्वनागु जुल । जिगु स्याःन्याः पासापिं धैपिं जुजुरत्न शाक्य, प्रसन्न मंगल जोशी, सुमनलाल श्रेष्ठ, चन्द्रमान महर्जन व अञ्जन बहादुर श्रेष्ठ खः । ४० म्ह ब्वनामिपिं दूगु जिमिगु तगिंलय् ब्वनेगुलिइ न्हाप वःम्ह ला महेन्द्र शाक्य खः । तर गुरुजुं कक्षाय् अनुशासन दयेका आख: ब्वंकेत धका जिपिं सिबे दच्छि निसें २ दँ थकालिम्ह, स्वये बल्लाम्ह मोहन शाक्ययात मोनितर क्वछिना तःगु जुल ।

संकिपा स्ववनेगु, खुसिइ वना लाल कायेगु व न्या लायेगु सोख लहिनात:म्ह मोहनया मोनितर जुसेंलि वया सोख पूवंकेत ह्वता चूलात । वया न्हिथंया भाला धैगु गुरुजु ब्यूगु याज्या(homework) मुंकेगु, सुनां याः, सुनां मयाः स्वयेगु जुल । याज्या मयापिंके सिनेमा स्वयेत धेबा फ्वनिगु, गुलिसित न्हायकं प्वाचां पुकिगु, कथिं दाइगु, च्व फा:वने मछ्वसें पिइकातैगु, वया यःथे सना जूगुया बिरोध याइपिं नाप नंतुइ मते धका मेपिंत धाइगु, बेन्चाय् च्वनेत थाय् मब्यूसे झ्यालय् च्वनेत बाध्य याकिगु जुल । वया च्वनेत तक्को थाय् माः; मेपिं च्वने दैमखु ।

तान्व: महिनाय् ला न्हांपागु १ गू घन्ती आख: ब्वने सिधयेका १५ म्ह ति पासा मुना बाग्मती लाल कायेत वनेगु मोहनया न्हिथंया ज्या जुल । गुलिं थ:हे वनिगु ख:सा गुलिंसित ख्याना यंकिगु । मवंपिंत न गुरुपिंत धायेमते न्है धका उजं बिइगु । न्हिच्छि खुसिइ म्हिते सिधयेका स्कूलया लिपागु घन्ती जक आख: ब्वनेत थ्यंक वइगु जुल । वया संगतय् लाना जिपिं न गबलें स्कूल त्वता खुसिइ लाल का:वनिपिं, सिनेमा स्वनेगु, हुतेलय् वना च्या नाप मार्पा नवने बानी हे जुल । तर वयागु थ्व पह मय:पिं पासापिं न उलि हे दु ।

न्हिन्हि हे ७ गू तगिंया क्वथाय् १ गू घन्ती क्वथाय् मन्ह्य-मन्ह्य ब्वनामि मस्त २ घन्ती निसें बच्छि जक दैगु लिपागु छुत्ती जुइत्ययेका हाकन दक्को दु । छन्ह मखु निन्हु मखु, न्हिन्हि व हे ताल । ब्वंकिपिं दक्कों गुरुजुपिं हैरान जुया थ्व खँ हेदमास्तरयात न्यंकल । अबले श्री चन्दी बिद्याश्रमया हेदमास्तर हरिराम श्रेष्ठ जुयादिइ । ‘आ: छुं जुक्ति यानासां थ्व मस्त तनिगु रहस्य सिइकेमाल । मखुसा थ्व स्कूल माबि यायेत पंग: जुइ ।’ जिपिं ब्वनाच्वंनाबलय् ८ गू तगिं तक जक ब्वंकिगु जुयाच्वन ।

छन्हु हरिराम गुरुजु लिपा:गु घन्ती थायेवं स्वइत छु मधासें काचाक्क क्वथाय् दुहाँ झाल । हेदमास्तरं ब्वंकिगु मखुसां आपलं वयकयात खना दक्कों अजू चायाच्वन । वयकलं न्हापांगु बेन्चय् च्वंम्ह छम्हेसिया छ्योनय् पतिचां अयक थियादिल – सँ प्या ला मप्या धका । छसिकथं मेमेपिनि न्हायपं लिउने स्वयादिइबलय् फि तन्न थानाच्वन । इपिं सकसित न्ह्यनय् यंका कथिं दाया सु सु वनागु ? सुना ब्वना यंकूगु ? धका क्यलफेल यानादिल । मोहन छम्हेसिया नां सुनां कायेमफु । छाय् धाःसा ‘हारां खना नारां ग्या:’ ।

मोहन शाक्यया थ: पासापिंसं ल्हा: न:गुलिं तंचाया क्वथाय् च्वपिंत सुना चुगलि या:गु धका न्यन । अन मोहनथें जा:म्ह गर्जमानया चुगलि मेपिं थर्कमानथें जा:पिंसं याइगु खँ हे मन्त । वया गबलें बिरोध याइम्ह मिलन ताम्राकारयात शंका याना स्कूल धुंका ध्वदुका न्हासं हि वयेक दाल । मिलन ग्याना स्वन्हु तक स्कूल हे मवं । आख: मब्वना गुरुजुं दाया ह:गु जुइ धका छेंच्वंपिंसं भापिया च्वन । मिलन स्कूलयाम्ह होनहारम्ह, ब्वनिम्ह ल्यायम्ह ख: । तर थौं स्वन्हु मछि जुइका न छाय् स्कूल मव॔:गु धका हेदमास्तर हे वया छेंय् वना मांबौयाके न्यंवनादिल । छेंय् वया न्यंसेलिं मिलनं स्कूलय् मोहनं यानाच्वंगु अत्याचार कन ।

कन्हे खुनु मोहनया मांबौ निम्हेसित स्कूलय् स:तिके छ्वत । मोहनयात न न्ह्यनय् तया हेदमास्तरं धयादिल – ‘स्वइदिसं, छिकपिनिगु काय् मोहनं थथे थथे याना स्कूलया लकस हे स्यंकाबिल । थ: नाप मेपिं पासापिंत न मभिंगु लँपुइ न्ह्याका सकसिगु भविष्य बर्बाद यानाच्वन । इलय् कायया बानी भिंकादिसं । मखुसा छेंच्वंपिं दक्येस्यां दु:ख सिइ ।’ ‘मचाबलय् पाजु पिंथाय् च्वना ब्वलन । आजु, अजि व पाजुपिंसं धाक्वसिक्व याना लहिनात:गुलिं थ्वया बानी स्यन ।’ मोहनया मामं धयादिल । ‘हेदमास्तर साब, कायया कारणं याना जिमित तस्सकं मछासे च्वन । क्षमा यानादिसं । मिलन व अनया मांअबुपिं नाप न क्षमा फ्वनाच्वना ।’ मोहनया बा न धयादिल । अनलिं मोहनयात ब्वना इपिं गा:बहाल स्वया वन ।

१६ मे, २०२०
कोलोरादो, अमेरिका ।