रसुवा–भोटेकोशी बाढीपीडितको उद्धार र राहतमा काठमाडौं महानगरको सक्रियता, ४ करोड ५४ लाखभन्दा बढी सहयोग

काठमाडौं / रसुवा र नुवाकोटलगायत क्षेत्रमा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि काठमाडौं महानगरपालिकाले विशेष सहयोग अभियान अघि बढाएको छ।

बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएपछि महानगरपालिकाले पीडितको तत्कालीन आवश्यकता सम्बोधन गर्न आर्थिक सहयोगसँगै राहत सामग्री, यातायात, शववाहन, भारी उपकरण तथा आवश्यक जनशक्ति परिचालन गर्ने निर्णय गरेको हो।

महानगरपालिकाको ५७औँ कार्यपालिका बैठकले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा ४ करोड ५४ लाख १४ हजार ७८७ रुपैयाँ जम्मा गर्ने निर्णय गरेको छ। उक्त रकममध्ये महानगरको विपद् व्यवस्थापन कोषबाट ३ करोड रुपैयाँ तथा जनप्रतिनिधि र कर्मचारीहरूको सुविधा तथा पारिश्रमिकबाट निश्चित रकम योगदान गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

महानगरका अनुसार कार्यपालिका सदस्यहरूको एक महिनाको सुविधा, वडा सदस्यहरूको पाँच दिनको सुविधा, शहरी योजना आयोगका पदाधिकारी तथा विज्ञहरूको सात दिन बराबरको पारिश्रमिक तथा महानगरका विभिन्न तहका कर्मचारीहरूको पारिश्रमिकबाट समेत रकम संकलन गरिनेछ।

नगद सहयोग मात्र होइन, उद्धार र राहत सामग्री पनि

काठमाडौं महानगरपालिकाले आर्थिक सहयोगसँगै प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यक सामग्री तथा उपकरण व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी महानगर विपद् व्यवस्थापन समितिलाई दिएको छ।

समितिले खाद्यान्न, लत्ताकपडा, इन्डक्सन तथा भाडावर्तन, पिउने पानी, त्रिपाल, कम्बल, सिलिन्डर, एम्बुलेन्स, यातायातका साधन, शववाहन, एक्साभेटर तथा जेट मेसिन लगायतका सामग्री तथा उपकरण आवश्यकताअनुसार परिचालन गर्नेछ। प्रभावित स्थानीय तहसँग समन्वय गरी वास्तविक आवश्यकता पहिचान गरेर सहयोग पुर्‍याउने व्यवस्था गरिएको महानगरले जनाएको छ।

बाढी आएको दिनदेखि नै महानगरपालिकाको विपद् व्यवस्थापन संयन्त्र सक्रिय भएको थियो। खोज तथा उद्धार तथा मानवीय सहायता कार्यमा महानगरले आफ्नो जनशक्ति र स्रोत परिचालन गरेको महानगरका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अलपत्र यात्रुको उद्धारमा निःशुल्क यातायात

बाढीका कारण प्रभावित क्षेत्रमा अलपत्र परेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा ल्याउन काठमाडौं महानगरपालिकाले यातायात सेवा पनि परिचालन गरेको छ।

महानगरपालिकाले बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट ८० जना अलपत्र यात्रुलाई काठमाडौं ल्याएको जनाएको छ। यात्रुको उद्धार तथा सुरक्षित स्थानान्तरणलाई निरन्तरता दिन थप सवारीसाधन परिचालन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। महानगरको पछिल्लो विवरणअनुसार आजबाट तीनवटा गाडी सञ्चालनमा ल्याइएको छ।

यसले राहत सामग्री पुर्‍याउने मात्र नभई विपद्का कारण बाटोमा अलपत्र परेका नागरिकलाई सुरक्षित गन्तव्यसम्म ल्याउने कामलाई पनि महानगरले प्राथमिकतामा राखेको देखाउँछ।

शव व्यवस्थापनमा पनि महानगरको सहयोग

बाढीमा परी ज्यान गुमाएका नागरिकको शव व्यवस्थापनमा समेत महानगरपालिकाले सहयोग गरिरहेको छ।

महानगरले बाढीग्रस्त क्षेत्रमा चारवटा शववाहन पठाएको र तीमध्ये एउटा शववाहनले पाँचवटा शव लिएर फर्किरहेको जानकारी दिएको छ। विपद्का बेला शवको पहिचान, सुरक्षित ढुवानी तथा परिवारसम्म पुर्‍याउने कार्यसमेत संवेदनशील मानिन्छ। यसका लागि महानगरले आफ्नो स्रोत परिचालन गरेको हो।

राष्ट्रिय सभागृहमा ‘विपद् व्यवस्थापन हेल्प डेस्क’

बाढीपीडितलाई सहयोग गर्न चाहने काठमाडौं महानगरवासी, निजी क्षेत्र, संघसंस्था तथा अन्य सहयोगी निकायलाई प्रभावित क्षेत्रमा जोड्न महानगरपालिकाले राष्ट्रिय सभागृहमा ‘विपद् व्यवस्थापन हेल्प डेस्क तथा विपद् सूचना केन्द्र’ सञ्चालनमा ल्याएको छ।

केन्द्रको उद्देश्य सहयोग गर्न चाहने व्यक्ति तथा संस्थालाई वास्तविक आवश्यकता भएका प्रभावित क्षेत्रसँग जोड्नु तथा राहत सहयोगलाई व्यवस्थित बनाउनु हो।

महानगरले बाढीबाट प्रभावित महानगरवासीको अवस्था तथा क्षतिको विवरणसमेत संकलन गर्ने जनाएको छ। यसबाट तत्कालीन राहतसँगै आगामी पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक योजना बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

‘एकद्वार प्रणाली’मार्फत राहत परिचालन

बाढीपीडितका लागि राहत सामग्री संकलन तथा वितरणमा दोहोरोपन नहोस् र वास्तविक पीडितसम्म सहयोग पुग्न सकोस् भन्ने उद्देश्यले काठमाडौंमा एकद्वार प्रणालीको अवधारणा पनि अघि बढाइएको छ।

काठमाडौं जिल्ला प्रशासनले पनि काठमाडौंभित्रका व्यक्ति, संघसंस्था, कम्पनी तथा नागरिकस्तरबाट उपलब्ध गराइने राहत सामग्री प्रशासनमार्फत संकलन गर्ने व्यवस्था गरेको छ। नगद सहयोग भने प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गर्न आग्रह गरिएको छ।

यसरी महानगरपालिका र जिल्ला प्रशासनको समन्वयले राहत संकलन तथा वितरणलाई थप व्यवस्थित बनाउने प्रयास गरिएको छ।

सहयोगको अर्थ राहतभन्दा ठूलो

विपद्का बेला स्थानीय सरकारको भूमिका केवल आफ्नो क्षेत्रभित्र सीमित हुँदैन भन्ने सन्देश काठमाडौं महानगरपालिकाको पछिल्लो सक्रियताले दिएको छ।

रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत क्षेत्रमा आएको बाढीले सडक, पुल, घर, व्यापारिक प्रतिष्ठान तथा नागरिकको जीवनमा ठूलो असर पारेको अवस्थामा तत्काल उद्धारसँगै दीर्घकालीन पुनःस्थापना आवश्यक देखिएको छ।

त्यसैले महानगरले गरेको आर्थिक सहयोगसँगै उद्धार, यातायात, शव व्यवस्थापन, राहत सामग्री, भारी उपकरण, सूचना केन्द्र तथा स्वयंसेवक परिचालन जस्ता कामलाई पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ।

विपद्पछि तत्काल राहत पुर्‍याउनु पहिलो चरण भए पनि विस्थापित परिवारको पुनःस्थापना, क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनर्निर्माण, रोजगारी गुमाएका नागरिकलाई सहयोग तथा प्रभावित क्षेत्रको सामाजिक–आर्थिक पुनरुत्थान आगामी चुनौती हुन्।

काठमाडौं महानगरपालिकाले सुरु गरेको सहयोग अभियानले ती चुनौती समाधानका लागि अन्य स्थानीय तह, निजी क्षेत्र, नागरिक समाज र आम नागरिकलाई समेत सहकार्यका लागि प्रेरित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विपद् पीडितको पीडामा स्थानीय सरकारको साथ—काठमाडौं महानगरपालिकाको यो पहलले राहत मात्र होइन, संकटमा राज्य र नागरिकबीचको सहकार्यको उदाहरणसमेत प्रस्तुत गरेको छ।