• सुभाय् पोस्ट बिशेष
  • समाचार
  • विचार
  • नेवाःख्यः
  • सम्पदा/संस्कृति
  • साहित्य
  • कला/मनोरंजन
  • बजार
  • खेलकुद
  • व्यक्तित्व
  • प्रविधि
  • मनका कुरा
आज:  | Sat, 21, Nov, 2026
  • सुभाय् पोस्ट बिशेष
    • Live Program
    • भिडियो
  • समाचार
    • उपत्यका
    • राष्ट्रिय
    • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विचार
  • नेवाःख्यः
  • सम्पदा/संस्कृति
  • साहित्य
  • कला/मनोरंजन
  • खेलकुद
  • व्यक्तित्व
  • प्रविधि
  • मनका कुरा
  • भिडियो
होमपेज /  सुभाय् पोस्ट बिशेष

कहाँ चुक्यो कपिलवस्तु ? विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हुन सकेन


सुभाय् संवाददाता June 7, 2026 मा प्रकाशित (५ महिना अघि) अनुमानित पढ्ने समय : १८ मिनेट
विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हुन सकेन कपिलवस्तु
काठमाडौँ / कपिलवस्तु प्राचीन शाक्य गणराज्यको राजधानी तथा भगवान् बुद्धको क्रिडास्थलका रूपमा रहेको ऐतिहासिक एवं पुरातात्विक स्थल कपिलवस्तु (तिलौराकोट) तत्कालका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन (युनेस्को) को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हुनबाट रोकिएको छ। आवश्यक प्रक्रिया र मापदण्डमा प्राविधिक कमजोरी देखिएका कारण यस पटक कपिलवस्तु सूचीकृत हुन नसकेको हो।
बुद्धत्व र इतिहासका दृष्टिकोणले अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिएको यस क्षेत्रलाई विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश गराउन लामो समयदेखि प्रयास हुँदै आएको थियो। पुरातत्व विभाग, लुम्बिनी विकास कोष र विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूको टोलीले यसका लागि अध्ययन, उत्खनन र आवश्यक कागजात (Dossier) तयार पारेर युनेस्कोमा बुझाएका थिए।
कहाँ भयो कमजोरी?
स्रोतका अनुसार, युनेस्कोको विश्व सम्पदा समितिले माग गरेका केही प्राविधिक मापदण्ड, व्यवस्थापकीय योजना (Management Plan) र क्षेत्र निर्धारण (Buffer Zone) सम्बन्धी कतिपय अस्पष्टताका कारण यो प्रक्रिया अघि बढ्न नसकेको हो। पुरातात्विक क्षेत्रको संरक्षणका लागि बनाइनुपर्ने दीर्घकालीन गुरुयोजना र स्थानीय तहसँगको समन्वयमा देखिएका केही प्राविधिक त्रुटिहरू यसका मुख्य कारण मानिएका छन्।
कपिलवस्तु विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हुन नसकेपछि इतिहासविद्, संस्कृतिविद्, पुरातात्विक अनुसन्धानकर्ता र स्थानीय बासिन्दाहरूले चिन्ता र गुनासो व्यक्त गरेका छन्। सरोकारवालाहरूका अनुसार राज्यका तर्फबाट गरिने तयारी पर्याप्त र परिपक्व नहुँदा यस्तो परिणाम आएको हो।
पुनः प्रयासको आवश्यकता: यद्यपि, यो प्रयास पूर्ण रूपमा असफल भएको भने होइन। युनेस्कोले औंल्याएका कम कमजोरी र प्राविधिक बुँदाहरूलाई सुधार गरेर आगामी दिनमा पुनः बलियो डकुमेन्टेसनसहित प्रस्ताव पेस गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।
कपिलवस्तुको तिलौराकोट क्षेत्रलाई विश्व सम्पदामा समेट्नका लागि अहिलेसम्म भएका पुरातात्विक उत्खनन र ऐतिहासिक प्रमाणहरू पर्याप्त छन्। अब सरकारले युनेस्कोका बाँकी सर्तहरू पूरा गर्दै, बफर जोनको व्यवस्थापन र स्थानीय समुदायको सहभागिता सुनिश्चित गरी द्रुत गतिमा काम अगाडि बढाउनु आवश्यक देखिन्छ।
सम्बन्धित पोस्ट
  • राधाकृष्ण श्रेष्ठ: सम्पदा, संस्कृतिको सक्रिय अभियन्ता तथा जनतामाझ रहने युवा नेतृत्व
  • जनबहालमा आयुताहुति महायज्ञ जारी : वज्रयान परम्पराअनुसार पूजा, पाठ र होम
  • शंखरापुर नगर पालिका वडा नं ६ का वडा अध्यक्ष राधाकृष्ण श्रेष्ठ,डाडाथोक खानेपानी उपभोक्ता समितिलाई १ रोपनी जग्गा दान
  • साइकल चढेर सुरू भएको नेपाल संवत् सांस्कृतिक आन्दोलन
  • प्रतिक्रिया दिनुहोस

    • ताजा
    • समाचार
    • लोकप्रिय

    राधाकृष्ण श्रेष्ठ: सम्पदा, संस्कृतिको सक्रिय अभियन्ता तथा जनतामाझ रहने युवा नेतृत्व

    जीवित देवता श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवासस्थान निर्माणका लागि शिलान्यास

    जनबहालमा आयुताहुति महायज्ञ जारी : वज्रयान परम्पराअनुसार पूजा, पाठ र होम

    शंखरापुर नगर पालिका वडा नं ६ का वडा अध्यक्ष राधाकृष्ण श्रेष्ठ,डाडाथोक खानेपानी उपभोक्ता समितिलाई १ रोपनी जग्गा दान

    साइकल चढेर सुरू भएको नेपाल संवत् सांस्कृतिक आन्दोलन

    उत्पादन घटे पनि लक्ष्मीपूजामा ५८७ मेगावाट बिजुली निर्यात

    सिड्नीमा अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री अल्बानिजको विशेष उपस्थितिमा भव्य रूपमा सम्पन्न नेपाल फेस्टिभल,

    नेपाल संवत् ११४७ को अवसरमा मोतीलक्ष्मी शाक्यको ‘शाक्य ल्हासा नेवाः’ पुस्तक सार्वजनिक

    जीवित देवता श्रीगणेश र श्रीभैरवको निवासस्थान निर्माणका लागि शिलान्यास

    शंखरापुर नगर पालिका वडा नं ६ का वडा अध्यक्ष राधाकृष्ण श्रेष्ठ,डाडाथोक खानेपानी उपभोक्ता समितिलाई १ रोपनी जग्गा दान

    नेपाल संवत् न्हूदँ राष्ट्रिय समारोह समिति ११४७को अध्यक्षमा दक्ष प्रशासक सुगतरत्न कंसाकार

    “नेवा: विश्वविद्यालय” स्थापनाको प्रक्रिया अघि बढ्यो

    भोटेकोसी–त्रिशूली बाढीपछि विदुरको पुनर्निर्माणमा नयाँ ढाँचा आवश्यक : मेयर श्रेष्ठ

    सुभाय् पोस्ट बिशेष

    राधाकृष्ण श्रेष्ठ: सम्पदा, संस्कृतिको सक्रिय अभियन्ता तथा जनतामाझ रहने युवा नेतृत्व

    जनबहालमा आयुताहुति महायज्ञ जारी : वज्रयान परम्पराअनुसार पूजा, पाठ र होम

    शंखरापुर नगर पालिका वडा नं ६ का वडा अध्यक्ष राधाकृष्ण श्रेष्ठ,डाडाथोक खानेपानी उपभोक्ता समितिलाई १ रोपनी जग्गा दान

    साइकल चढेर सुरू भएको नेपाल संवत् सांस्कृतिक आन्दोलन

    उत्पादन घटे पनि लक्ष्मीपूजामा ५८७ मेगावाट बिजुली निर्यात

    सुभाय् मिडिया प्रा.लि.

    ताम्सिपाखा , देयको , पुष्पलाल पथ काठमाडौं -१८

    ईमेल: [email protected]

    कार्यालय फोन- ०१-२१५६४४

    स्थायी लेखा नम्बर- ६१२२८०१००

    सूचना विभाग दर्ता नम्बर: ४५८/०७४-७५

    सुभाय् मिडियाको लागि

    संचालक तथा सम्पादक महर्जन रत्न

    सम्पादक विजयकृष्ण श्रेष्ठ
    राजेन्द्र महर्जन

    सह-सम्पादक/ व्यवस्थापक रन्जु श्रेष्ठ

    समाचार प्रमुख रवि महर्जन

    फोटो सम्पादक नातिकाजी महर्जन

    © 2026: Subhay Post मा सार्बधिक सुरक्षित छ | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution
    ↑