नेपालको राजनीति र जनताको जिन्दगानी

रन्जना श्रेष्ठ
नेपालको राजनीति सधैंजसो परिवर्तनको यात्रामा रहेको एउटा गहन विषय हो, जसले देशको भविष्यलाई परिभाषित गर्दै आएको छ। इतिहासमा राजतन्त्रको अन्त्यदेखि गणतन्त्रको स्थापनासम्मका परिवर्तनहरूले नेपाली समाजमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। तर, राजनीतिक अस्थिरता र स्थायी समाधानको अभावले नेपाली जनताको जिन्दगानीमा अपेक्षित सुधार ल्याउन कठिनाइ भोग्दै आएको छ।
नेपालमा २००७ सालको प्रजातन्त्र स्थापनादेखि २०६२/६३ सालको जनआन्दोलनसम्मका राजनीतिक घटनाक्रमहरूलाई हेर्दा, जनताले निरन्तर लोकतन्त्र, समानता, र न्यायका लागि संघर्ष गरिरहेका छन्। तर, तिनै आन्दोलनका परिणामस्वरूप प्राप्त गरिएका अधिकारहरू जनताको दैनिक जीवनमा प्रत्याभूत हुन नसकेको यथार्थ हो। संघीय प्रणालीको स्थापनापछि पनि राजनैतिक अस्थिरता, पार्टीको आन्तरिक कलह, र कुशल नेतृत्वको अभावले विकासका प्रयासहरू अवरुद्ध भइरहेका छन्।
राजनीतिक दलहरूको बारम्बारको विभाजन, गठबन्धनको राजनीति, र शक्ति संघर्षले गर्दा नेपालमा स्थायित्व अभाव छ। संविधानको कार्यान्वयनमा देखिएको ढिलासुस्ती र नीतिहरूमा ठोस कार्ययोजनाको कमीले गर्दा जनतामा निराशा व्याप्त छ। युवा पुस्ता विदेश पलायन हुने क्रम तीव्र बनेको छ, किनकि देशभित्र रोजगार, अवसर, र समृद्धिको वातावरण पर्याप्त छैन।
राजनीतिक अस्थिरताको सिधा असर जनताको दैनिक जीवनमा देखिएको छ। महँगी, बेरोजगारी, विकासका पूर्वाधारहरूको अभाव, र शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवामा पहुँचको कमीले गर्दा जनताको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्न कठिन बनेको छ। प्राकृतिक स्रोतहरू प्रचुर मात्रामा भए पनि तिनको समुचित उपयोग हुन सकेको छैन, जसले गर्दा गरिबीको दर अझै उचाइमा रहेको छ।
यद्यपि, केही सकारात्मक पहलहरू पनि भएका छन्। संघीयताले स्थानीय तहमा जनताको सहभागिता र विकेन्द्रीकरणलाई सशक्त बनाएको छ, जसले केही क्षेत्रमा विकासको गति तीव्र बनाएको छ। तर, अझै पनि जनताले चाहेको स्थायित्व, विकास, र सुशासनलाई प्रभावकारी ढंगले कार्यान्वयन गर्न राजनीतिक नेतृत्वले महत्वपूर्ण सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
नेपालको राजनीति र जनताको जिन्दगानीबीचको यो सम्बन्ध जटिल र चुनौतीपूर्ण भए पनि, समर्पित नेतृत्व, स्पष्ट नीति, र राजनीतिक स्थायित्वमार्फत देशको भविष्य उज्यालो बनाउन सकिन्छ। जनताको आकांक्षालाई पूरा गर्न ठोस र दीर्घकालीन कदमहरू चाल्नुपर्ने बेला आइसकेको छ।