स्वयम्भू महाचैत्य १४ औं जिर्णोद्धारको शत वार्षिकी पूजा

काठमाडौं / किंवदन्ती अनुसार काठमाडौं उपत्यकाको उत्पत्तिको इतिहाससँग जोडिएको महत्वपूर्ण धार्मिक स्थल श्री स्वयम्भू महाचैत्यको अन्तिम पटक पूर्णरुपले जीर्णौद्धार गरिएको सय वर्ष पुगेको अवसरमा कार्तिक २ गते विशेष पूजा गरिएको छ ।
स्वयम्भू महाचैत्य १४औं जीर्णोद्धारको सत वार्षिक पूजामा स्वयम्भू महाचैत्य अनि त्यहाँ रहेका पञ्चवुद्ध तारा लगायत देवी देवताको पूजा वज्राचार्य गुरुजुहएउबाट भएको थियो । स्वयम्भू बुद्धाचार्य पुजारी परिवारद्वारा पँय्‌ता बजाइ पूजामा सहभागी भएका थिए । पूजा १४ औं जिर्णिद्धारको नेतृत्व गर्ने धम्मा साहुका सन्ततिले आयोजना गरेका थिए । यसैक्रममा हारतिमाता, पंचपुरहरु: शान्तिपुर, वसुुपुर, वायुपुर, अग्नीपुर लगायत चैत्यहरुको पनि पूजा गरिएको थियो ।
सय वर्ष अगाडि स्वयम्भू महाचैत्य जीर्णोद्धार गरिएको बेला हर्मिका पुनःस्थापना गरिएको थियो भने चैत्यको माथिल्लो भागमा रहेकोे धातुका सुन लेपन गरिएका कलात्मक चक्काहरु जसलाई त्रियोदश भूवन पनि भनिन्छ त्यसको पनि मर्मत गरिएको थियो ।
स्वयम्भू महाचैत्यको महायान बौद्ध धर्ममा निकै महत्त्वपूर्ण स्थान रहेको छ । महायानी मत अनुसार यो महाचैत्य द्वापर युगमा नैं बनिसकेको विस्वास गरिन्छ । ऐतिहासिक अनुसन्धान अनुसार पाँचौ शताब्दीमा लिच्छवि राजा वृषभदेवको शासनकालमा स्थापना गरिएको देखिन्छ । इतिहासकार बाबुराम आचार्यका अनुसार उनी बि.सं. ५२१ देखि ५६२ सम्म शासन गर्ने प्रसिद्ध लिच्छवि राजा मानदेवका बराजु हुन् । उनको शासनकालमा शान्तिकराचार्यले पंचरश्मीलाई गर्भगृहमा राखेर स्वयम्भू महाचैत्य निर्माण गरेको उल्लेख छ । यो समयमा काठमाडौं उपत्यकामा महायानको निकै प्रभाव रहेको देखिन्छ ।
यो चैत्यको जिर्णोद्धार समय समयमा गरिंदै आएको छ । पछिल्लो पूर्ण जिणोद्धार कार्य राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमसेरको पालोमा
भएको इतिहास छ ।
१४ औं पटक जीर्णोद्धार गर्न नेपाल सम्वत १०३८ मा तिब्वतको खामका गुरु शाक्यश्रीले  आफ्ना विश्वसनीय शिष्य धर्ममानसिं तुलाधरलाई  जिम्मा दिनुभएको थियो । त्यसलाई उहाँले पुरा गर्नुभएको उल्लेख छ । यसै अवसरमा वार्षिक पूजा गरिंदै आएको छ ।