खायुक्वाति , बैशाख १ गते खाइने नेवार सुप !

राजेन्द्रमान बज्राचार्य
वज्रयान बौद्धधर्म र नेवार परम्परामा खायुक्वाति प्रयोग महत्वपूर्ण हुने गर्दछ ।
खायुसँल्हू अर्थात प्रत्येक बर्ष बैशाख १ गतेका दिन खायुक्वाटी पकाउंदा १) हरियो सानो केराउ २) प्याज ३) छ्यापी ४) कोईरालो र महत्वपूर्ण रुपमा ५) खिचा भ्वाथ: सहित पाँच प्रकारका वस्तुहरुको दाल (सूंप) पकाएर खाने प्रचलन रहेको छ ।
यसरी दाल खाएमा,
क) पेट सम्बन्धी रोग निको हुने
ख) झाडापखाला, आउँ, जुकाका रोगहरुबाट छुट्कारा पाउने
ग) पाचन शक्ति वृद्धि हुने
घ) शरिरमा पोषण तत्वको मात्रामा वृद्धि हुने विश्वास गरिन्छ ।
साथै, नेवार समुदायमा मासुको विशेष पकवानको रुपमा पकाईने “गोर्मा” र बच्चाको छैठिमा नभैनहुने “ईदाइचा”मा खिचाभ्वाथ:को प्रयोग अत्यावश्यक मानिन्छ । यसरी महत्वपूर्ण वस्तुको रुपमा रहेको खिचाभ्वाथ:को बिबिध,
क) नामहरुमा
खिचाभ्वाथ, खँमायचा, कुक्सिमा, कुकुरसुङ्गा, शियलमोत्रा, शियलमोती, फाओमा, मार्मा, अमाइसक, टंचाङ्ग्य, ब्लुमेय लाथेर आदि रहेका छन ।
ख) गुणहरुमा
तितो, खल्लो विशेष प्रकारको संवाद हुने गर्दछ ।
ग) प्रयोग, उपयोग र रोग निदानमा
डाईविटीज, युरिक एसिड, ब्रोङ्काईटिस, ज्वरो, पोलेको दुखाई, पाईल्स, कलेरा, आउँ, डायरिया, सुन्निएको आदिको निदान गर्ने गर्दछ ।