नेपाल सम्बतया सोलार क्यालेन्डरया चर्चाया सवालय् !

रोशन श्रेष्ठ

फेसबुक या सेन्सरशीप नाप तं व:गुलिं आ: छुं च्वयेमखुत धका: मतिइ तयाच्वनागु दु ।
तर छुं दिं न्ह्य: पासा पिन्सं न्यनाहल –
“थ्व सोलार धा:गु नेपाल सम्बत बारे छिगु छु विचा: दु? जिं ला छुं हे मथुल । छु यानाह:गु थ्व, ग्व: छु धाये?
३ गू दशक न्ह्यव:निसें जिपिं नेपाल सम्बत या नितिं ल्वानाच्वना, म्ह-पुजा व न्हू दँ यात आधिकारीक मान्यता बिइकेत निरन्तर स: तया च्वना । थ्व जाग्वारातसें ला जिमिगु दशकौं दशकया संघर्ष व अभियान यात छग्वाराचिंक ध्वस्त यायेत षडयन्त्र याना हल। जिमिगु नुग: ख्वया च्वन । छिगु विचा: न्यने दु सा ज्यू ।’
पासापिनिगु थथे मेसेज खनेवं छ्वयाह:गु लिंकय् वना काचाकाचां स्वया – म्हस्यूपिनिगु हे नां खन । इमिसं मस्यू जुइफु, तर जिं इमिगु इतिवृतान्त जित:माक्व दक्वं स्यू । सहलह, खँल्हाबल्हा कालबिल दुपिं हे ख: सकलें । नुगलय् भतीचा तिंक मिन – थपाय् जिगु खँय् ल्हा: तयेत थय्‌क सहलह या:गु जूसा गुलि बाँलाइगु !! जिके हे सल्लाह कायेमा: धयागु मदु – उलिमछि विज्ञ त दु।
न्यनाह:पिं पासापिन्त चीहाकलं लिस: बिया –
“सुचं या नितिं सुभाय्। वय्‌क:पिं नियमित सम्पर्क दु तायेका, तर थथे ज्या जुयाच्वंगु बारे जिं मस्यू । अजु चायेमाल । थ्व सोलार नेपालसम्बत या ल्यूने छु छु खँ दु, व जिं बाँलाक्क मस्यू । अय् जुया जिगु विचा: थ्व हे ख: धैगु आ: तत्काल छुं मदु । सरसरति स्वयाबलय् जित: थ्व ज्या सकारात्मक मखु थें ताल । थज्या:गु ज्या याना जुल धा:सा थ:गु बिस्कं हे परिचय दुगु नेपाल सम्बत या मान-इज्जत व छवि यात भ्रष्टिकरण यायेगु, स्यंकेगु लिच्व: वइगु खतरा खना। झीगु संघर्षं नेपालसम्बतयात आधिकारिक थासय् छ्यलाबुलाय् हयेगु कुत: जुयाच्वंगु ख:, नेपालसम्बतया नामय् लाक्वपाक्व दिं छ्यला क्यालेन्दर छापेयाना जुयेत मखु । न्हूगु कथं संबत हिला: यंकेगु जूसा नेपालसम्बत छाय् धायेमाल? थ:थ:गु नां तया थ:थ: यत्थे सम्बत् दयेकुसा जिल नि । नेपाल या नामं स्थापित सम्बत या नां यात थथे दुरुपयोग याये दैमखु ।”
तर झीस ‘दैमखु’ धयागु या छु अर्थ? अथवा सुझाव बिया थथे जुइमा:गु तिनि, धायेगु या छु अर्थ?
प्रचारमूखी व सस्तो लोकप्रियता या नितिं पत्रिकाय् च्वसू छापेयाना हसेलिं आ: थ्व समर्थन वा बिरोध नं सार्वजनिक मञ्चय् जु हे जुइ । हाकु नल कि हाकु हे फाइ ।
अथे जुया जिं ला घोषणा (ख्याली) याना बिये,
“सोलार – लुनार मखु, आ: रोशन-नेपालसम्बत माने यायेत – अक्टोवर २१ यात न्हू दँ मानेयायेत इनाप याये ला? क्यालेन्दर जा:बा २-मिनेटं तयार याना बिइफु जिं।” 😃 😃
****** ******
अथे हे पासापिन्सं न्यनाहल, थ्व सम्बतया शुरु जूगु दिं अक्टोवर २० तारीख धाल – थ्व खँ या आधार छु दु?
लिस: बिइ न्ह्य: हिसाब याना स्वया । ब्याक-क्यालकुलेशन धाइ । जिगु हिसाबं अक्टोबर २० तारीख मखु धैगु पिहाँ वल।
इन्टर्नेटय् माला: स्वया, २० अक्टोबर ८७९ धका: च्वयात:गु लुयावल । सुनां धा:गु, छु आधारय् धा:गु? मालेकुले अ:पु मजू ।
पासा प्रमोदं न्यनाहल, ‘जिं हिसाब याना स्वयाबलय् अक्टोबर २० मखु २४ जुइमा: थें ताल, छक्व: स्वयादिसँ’
वय्‌क:नाप यक्व लिपा खँ जुल । वय्‌कलं थ्व बारे यक्व सुचं संकलन यानातयेधुंकुगु जुयाच्वन । जोतिषविदपिं नाप नं सहलह यायेधुंकुगु जुयाच्वन ।
पेशा – इञ्जिनियर जूगुलिं प्रमोद श्रेष्ठ पासा कन्भिन्स मजुइगु ललमलथ्याइगु खँय् तक्यनीम्ह मखु । वय्‌क:यात जिं यानागु हिसाब कथं अक्टोबर २३, ८७९ थथे थथे जुया नेपालसम्बत कछलाथ्व पारु ख: धैगु बाँलाक कना बिया ।
‘उखुन्हु बार छु जुइ ले?’
लिस: बिया ‘सोमबार जुइ ।’
‘तर बालगोपाल दाजुं ला नेपाल सम्बत शुरुवात जूगु मंगलबार ख: धैदीगु दु ।’
‘मस्यु, बालगोपाल दाजुं छु आधारय् मंगलबार धैदील वय्‌क:याके न्यने मानी। जिगु हिसाबं कछलाथ्व पारु तिथि सोमबार हे लात नेपालसम्बत १ सं।’
‘अय्‌सा सन ८७९ अक्टोबर २०, मंगलबार मखु?’
‘ख: सन ८७९ अक्टोबर २० तारीख मंगलबार ख:, तर व जुलियन क्यालेन्डर कथं ख:। थौं कन्हय् ग्रेगोरियन क्यालेन्डर छ्यली। ग्रेगोरियन क्यालेन्डर कथं सन ८७९ अक्टोबर २४ तारीख जक मंगलबार जुइ । अय् जुया जुलियन क्यालेन्डर ख: कि ग्रेगोरियन क्यालेन्डर धैगु क्व:छिइमा:’
‘दैवज्ञ किर्तिमदन भाजुं ला ग्रेगोरियन क्यालेन्डर हे धैदीगु ख:, जिं न्यनागु दु।’
‘अय् सा सन ८७९ अक्टोबर २३ सोमबार नेपाल सम्बत कछलाथ्व १ जुइ।’
‘यदि जुलियन क्यालेन्डर स्वयेगु ख:सा अक्टोबर १९ जुइ । सम्बत जुलियन कायेगु कि ग्रेगोरियन? सन ८७९ अक्टोबर २० धैगु कौलागा त्रयोदशी ख: ग्रेगोरियन कथं, तर जुलियन क्यालेन्डर स्वत धा:सा ८७९ अक्टोबर २० धैगु कछलाथ्व दुतिया जुइ। पारु कुन्हु म्ह पुजा व न्हू दँ न्यायेकी झी नेवा:तसें, दुतिया मखु ।’
‘धायेबलय् थ्व सोलार नेपालसम्बत धा:गु ला खँ नं मिले मजुल, ज्या नं मिलेमजुल । क्या आपत !!!’
‘ख:, छक्व: सहलह या:गु जूसा झीसं स्यूगु थजा:गु खँ कनाबिइगु ख:।’
तर लो-ह्याङ्गिंग फ्रुट कल्टिभेसन याना प्रचारमूखि ज्याय् ल्हा: तया वन कि अनेक दुर्घटना जुया वनी।
स:स्यूपिन्के सहलह याना वंगु जूसा नेपालसम्बत या छवि स्यंकल धैगु द्वपं फयेम्वालीगु खै । छक्वलं अंग्रेजभासं च्वसू पिथना इन्टर्नेशनालाइज यायेगु प्रचारमुखी व सस्तोलोकप्रियता यात नेवा:समाजं गुकथं प्रतिक्रिया बिइ स्वयेगु ल्यं हे दनि ।
खँ थुइके मुसुमुसु न्हिले ।