तलेजु भवानीको गहना अमेरिकी म्युजियममा!

मीरा राजभण्डारी अमात्य

आजको दिन पनि यस्तै भो । बिहानै छोरा ले भन्दै थियो माते आज तपाईंलाई एउटा सर्प्राइज छ छिटो तयार हुनुस् । सिकागो आर्ट म्युजियम (The Art Institute of Chicago )“पुगेपछि भारततिरका सम्पदाहरु अवलोकन गर्न खोजें, तर छोराले हात तान्दै “भने पैला तपाईंको लागि सर्प्राइज छ त्यो हेर्नुस्” भन्दै तान्दै लगे , अनि पुर्‍याए तलेजु भवानिको अमुल्य हार सजाइएको ठुलो सिसाको “सो केस”भएको ठाममा । ” मेरो देशको सम्पदा, हाम्रा नेवाका आराध्य देवी “तलेजु भवानी”को आमुल्य हार ? हिरा,पन्ना,मुगा र अमुल्य रत्नहरु जडित सुन र तामा मिसियको हार तत्कालिन काठमान्डौका नेवा सभ्यताका मल्ल राजा प्रताप मल्लले “श्री तलेजु भवानी” लाई चढाइएको यो अमुल्य सुन्दर कलात्मक बुट्टैबुट्टा भरिएको नेवा: सभ्यताको सम्पदा कसले, कहिले, किन, कसरी बेचे थाहा छैन ! सो अमुल्य हारको घाँटी तिरको गोलबन्दीमा नेपाल भाषाको रन्जना लिपीमा केही लेखिएको स्पस्ट देखिन्छ । के बोलुम अक्मकाएँ म । हामी सभ्यताका धनी देश तर नव सभ्यता बोकेको देशको म्युजियममा हाम्रो सभ्यता सजिएको देख्दा अनयासै नयन धमिलो बने मेरा । हाम्रा पिता पुर्खाले बनाइ दिएको हाम्रो धरोहरको हामीले रक्षा गर्न सकेनौ त आज यसरी अरु देशका म्युजियममा रहन वाध्य छ । कठै भने मन मनै !
राजा प्रताप मल्लका पालामा भक्त्पुरका राजा भुपतीनिद्र मल्लले राजा प्रताप मल्लको दरबारबाट मागी लगेका “न्हैकन्तला”का हामी राजभण्डारी “भारी”हरुका इस्ट देवी श्री तलेजु भवानीको हार अचानक सात समुद्र पारी अरुको देशको म्युजियममा देख्दा मन गर्हुङगो भयो । कसले,किन, कती पैसामा आफ्नो देशको सम्पदा येसरी बेचे, त्यो खोजीको बिषय हुनु पर्छ । ठीक त्यसैको पछाडि श्री बिष्णुको कलात्मक मुर्ती कुँदियको कलात्मक सुन र मुल्य रत्न जडित धातुको तस्बिर पनि सजिएको छ । नेपालबाट बिभिन्न बर्षमा लगिएका ति मुर्तीहरु अब नेपाल मै फर्काउन जरुरी छ । हामी समावेशी लोकतन्त्रका कुरा गर्छौ, देश क्रमस समावेशीका मुद्दामा गम्भिर हुँदै गएको अवस्था छ , पहिचानका सवाललाई खाँटी राष्ट्रबादी भनाउदाहरु तगारो सोच्छन तर आफ्नो देशको पहिचान र रास्ट्रियता जोगाउने दर्शाउने येस्ता सम्पदाहरु नेपालको सम्पत्ती हो, येसलाई आफ्नै माटो – भुमीमा फर्काउन पर्छ भन्ने बिषयमा कतिको गम्भिर छन त अब हेर्न बाँकी छ । मेरो आग्रह नेपाल सरकार र सरोकार वाला निकाय पुरातत्व विभाग , लगायत नागरिक समाज र आम् नागरिक लगायत सरोकार वाला र अधिकार वाला समुदाय बिशेष नेवा सभ्यता लाई आग्रह छ हाम्रो धर्म , सम्पदा ,संस्कृतिको अस्तित्व जोगाउन र पुनरुत्थान गर्न यी अमुल्य सम्पदालाई नेपाल फर्काउन युद्द स्तरमा पहल होस् ! साथमा अमेरिका स्थित नेपाली बुद्दीजिबिहरु तथा परदेशी भूमिका मिनी नेपाल गभर्नेन्स नेपाली राजादुतावासले शहजिकरन गरी दिनुहुन महामहिम राजदुत समक्ष पनि विनम्रतपुर्वक निबेदन गर्दछु ।