“कोरोना भाइरस र नागरिक इभ्याक्युएसन” बारे डा. मथुरा श्रेष्ठको विचार

चीनको बुहान शहरबाट फैलिएको कोरोना भाइरस संक्रमणले सबैतिर आतंक फैलिएको छ । यसका विषयमा चर्चा परिचर्चा मात्र हैन नियन्त्रणमा लिन सक्ने हरेक उपायहरु गरिआएको  अवस्था हो यो । चीनबाट केही देशले आफ्ना नागरिकलाई चीनका प्रभावित क्षेत्रबाट उद्दार गरेर स्वदेश लग्दै गरेको अवस्थामा ती प्रभावित क्षेत्रका नेपालीहरुलाई  तुरुन्त नेपाल ल्याउनु कतिको सहि वा गलत हुन सक्छ भन्ने तथ्यबारे यसरी लेख्नुहुन्छ विज्ञ डा. मथुरा श्रेष्ठ   –
कोरोना भाइरस र नागरिक इभ्याक्युएसन

डा. मथुरा श्रेष्ठ

चीन र जापानले चीनको उहान बाट आफ्नो नागरिक इभाक्युयट गरे र इथोपियाले पनि गर्ने भनेकोछ। नेपालले ईभाकुयट गर्ने कतै कतै कसैले गरेको भनि सुनेर यो लेख्दैछु कि अहिलेको अबस्थामा नेपालले यस्तो गल्ति नगरोस्। अमेरिका र जापानमा त इफिसेण्ट स्क्रिनिङ, स्क्रिनिंङको लागि अलग्गै आइसोलेटेड च्यानेल, तेस्तै पूर्ण आइसोलेसन, कम्पलिट ब्यारियर पेसेण्ट केयर आदी नञा भाइरसको कन्टेन गर्ने सुबिधा छ र गरे। नेपालमा तेस्तो केही ब्यबस्था छैन। टेकु समेटमा तेस्तो छुट्टै सील्ड स्पेस छैन। २/४ दिन महिनामा बनाइन सकिने पनि होईन।
अर्को कुरा यसरी हतारमा इभाकुयट गर्दा एका तिर जनता संत्रशीत (प्यानिक) हुने हने र जनस्वास्थ्यको लागि प्यानिक सबै भन्दा ठूलो खतर्नाक समस्या हो जसको इम्पलिकेसन धेरै किसिमले पारेको हुन्छ। अर्को तिर यसरी बिना तैयारी इभ्याकुयट गर्दा कोरोनाको सेकेणडरी फोकस र सेकेणडरी महामारीको अबस्था श्रृजना गर्नु जस्तै हुन सक्छ। यसै संग भन्नु पर्दा उहानमा भएका नेपालीहरु त्याहां जस्तो उपचारको सम्भाबना अहिले याहां छैन।
अन्तमा तीन कुरा: एक, अहिलेको नञा किरोना भाईरस आरयनए भाईरस र सार्स भन्दा कम इपिडेमिसिटि भएको हो। दुई, आरनए भाइरस भएकोले केही दिनमा (सेल्फ लिमिटिंग भएकोले) आफै साम्य हुने सम्भाबना धेरै छ। चीनले छ दिनमा एउटा हजार भन्दा बढी अस्पताल बनायो र भोली तिर १५०० भन्दा बढी बेडको अस्पताल बनाउने कारण केस बढला भनेर भन्दा भएको केसलाई आइसोलेटेड र सघन उपचार गर्ने थाउँ बनाएर अहिले उपचार गरि रहेको अस्पतालको चाप वा कन्जेसन घटाउन हो। तीन, नेपाल जोडिएको टिबेटमा अहिले सम्म एक करोना भाइरसको केस नदेखिएको र इपि सेण्टर बाट जति जति टाढा हुन्छ फैलन सक्ने क्षमता अक्सर कम भएर जान्छ छुट्टै इकोलजिकल परिबेशको कारणले पनि कम हुन सक्छ। सार्स इपिडेमिक बेला पनि यस्तै भएको ले जनसमुदायमा त्राशको आवस्यकता छैन।