चांगुनारायणबाट चोरिएको मूर्ति हजार वर्ष पुरानो !

विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत चाँगुनारायण मन्दिर परिसरबाट चोरी भएको मूर्ति झन्डै एक हजार वर्ष पुरानो भएको बताइएको छ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको संस्कृति विभागका प्राध्यापक मुकुन्दराज अर्यालका अनुसार उक्त मूर्ति लिच्छवि कालको अन्त्यतिर वा मध्यकालको सुरुवाततिरको हो। उनले यसलाई १० औँदेखि ११ औँ शताब्दीको बताएका छन्।

‘लक्ष्मीनारायणको मूर्ति कम्तीमा पनि एक हजार वर्ष पुरानो हो,’ उनी भन्छन्, ‘यो जयस्थिति मल्लभन्दा पुरानो अर्थात् पूर्व मध्यकालको त निश्चितै हो।’

लिच्छविकालको अन्त्य र मल्लकालको उदयलाई नेपालको इतिहासमा अन्धकार युग मानिन्छ। झन्डै आठौँ वा नवौँ शताब्दीदेखि १३ औँ शताब्दीसम्म ऐतिहासिक दस्तावेजका कमीले गर्दा यसलाई अन्धकार युग मानिएको हो।

चोरिएको मूर्तिलाई त्यहीबीचको अनुमान गर्छन्, संस्कृतिविज्ञ अर्याल।

उक्त मूर्तिलाई अष्टभुज नारायण वा अष्टबाहु नारायण भनिएको छ। मूर्ति करिब ९ इन्च बाइ १२ इन्चको रहेको छ।

तर, संस्कृतिविद् अर्याल उक्त मूर्तिलाई लक्ष्मी नारायण नै मान्छन्। उक्त मूर्ति अर्धनारीश्वरजस्तै दायाँ भागमा भगवान् विष्णु र बायाँ भागमा देवी लक्ष्मी कमलको आसनमा देखाइएको छ। मूर्तिमा आठ हात देखाइएकाले यसलाई अष्टभुज वा अष्टबाहु नारायण भनिएको संस्कृतिविद् अर्याल बताउँछन्। मूर्तिको दायाँ हातमा भगवान् विष्णुले चक्र, गदा, शङ्ख र पद्म समातेको देखाइएको छ।

चाँगुनारायण मन्दिरको परिसरमा उत्तरतर्फको सत्तलमा सो मूर्ति थियो। तर सत्तल पुनर्निर्माणका क्रममा सो मूर्तिलाई निकाली परिसरमै रहेको कृष्ण मन्दिरको पछाडि राखिएको थियो।

चाँगुनारायण मन्दिर परिसरमा सशस्त्र प्रहरीले गस्ती गरिरहे पनि सशस्त्रकै सुरक्षा घेराबाट उक्त मूर्ति चोरी भएको हो।

उक्त क्षेत्रमा सुरक्षाका लागि राखिएको सीसीटिभी क्यामेरा निष्क्रिय छ। यस विषयमा स्थानीयले पटकपटक नगरपालिकालगायत सम्बन्धित निकायसमक्ष पत्राचार गर्दा पनि त्यसमाथि कुनै कारबाही भएको थिएन।

source : nepalnews