“लाम ‘द्रे”- “मार्ग र फल” तिब्बती बौद्ध परम्परा साक्यापाको गहन तथा महत्वपूर्ण शिक्षा

मंगलबार, काठमाडौं/ साक्या गोंग्मा त्रिजिन रत्न वज्र रिन्पोछेको ५०औं जन्मोत्सवको अवसरमा बौद्धस्थित थार्लाम गुम्बाका संघ सदस्यहरू र लाम ‘द्रे’ का सहभागीहरूले विशेष मण्डल अर्पण गर्नुभयो।
उहाँबाट ४५ दिनसम्म प्रदान गरिएका बहुमूल्य लाम ‘द्रे’ शिक्षाहरू प्रति सम्मान, कृतज्ञता र श्रद्धा व्यक्त गर्दै, यी मण्डल अर्पण गरिएको थियो ।
साक्या गोंग्मा त्रिजिन रत्न वज्र रिन्पोछेबाट प्रदान भएको “लाम द्रे”को ज्ञानबारे जिज्ञासा उठ्न सक्छ । के हो त लाम द्रे अनि यसको महत्व के छ भन्ने बारे । यसबारे हामी छोटो जानकारी प्रस्तुत गर्ने प्रयास गर्नेछौं ।
“लाम ‘द्रे” (Lam Dre) तिब्बती बौद्ध धर्मको  एक गहन तथा महत्त्वपूर्ण शिक्षा हो, विशेष गरी साक्या परम्परामा बिशेष महत्वका साथ यसको अभ्यास गरेको पाइन्छ ।  “लाम” ‘द्रे” को अर्थ हुन्छ “मार्ग र यसको फल”। यसले साधन (मार्ग) र यसको फल (प्राप्ति) बीचको एकतामा जोड दिन्छ।
यस शिक्षाको मुख्य उद्देश्य प्रज्ञा र करुणाको संयोजन गर्दै समाधि र निर्वाण प्राप्त गर्नु हो।
लाम ‘द्रेको मूलभूत कुरा अर्थात सार तत्व
मार्ग र फलको एकता: यस शिक्षाले मार्ग (साधन) र अन्तिम प्राप्ति (फल)लाई अलग नभई एकरूप मान्छ।
हेवा-जिङ्ग शिक्षा ,आधारभूत र गहिरो अभ्यासहरूको संगम हो ।
महामुद्रा अभ्यास: यसले ध्यान, तत्त्वचिन्तन, र अन्ततः बुद्धत्व प्राप्ति(पूर्ण प्रज्ञा) मा केन्द्रित गर्छ।
यो निकै गहन र महत्वपूर्ण विषय हो। यो तिब्बती बौद्ध धर्मको साक्या परम्परा अन्तर्गत एक विशेष शिक्षण हो, जसले आध्यात्मिक मार्ग र त्यसको परिणामको व्याख्या गर्छ।
लाम ‘द्रे’ को इतिहास
लाम ‘द्रे’ (मार्ग र  फल) को उत्पत्ति भारतका बौद्ध गुरु वज्रधर र वीरूपाको शिक्षामा आधारित छ। लाम ‘द्रे’ को मूल स्रोत भारतका महान बौद्ध तन्त्रका आचार्य वीरूपा हुन्। वीरूपाले आफ्नो ध्यान अभ्यास र तन्त्र साधनाबाट महामुद्रा को प्रत्यक्ष अनुभव गरे। उनको शिक्षा तिब्बतका साक्या परम्पराका गुरुहरूमा फैलियो।
तिब्बतमा यसलाई व्यवस्थित र संरक्षित गर्ने कार्य साक्या परम्पराका संस्थापक “साचेन कुन्गा ङोरपो”ले गरे।
यो प्रणाली गुरु-शिष्य परम्परामा मौखिक रूपमा हस्तान्तरण गरिन्छ।
यो शिक्षाको मुख्य उद्देश्य आध्यात्मिक मार्ग बुझाउनु र अन्ततः “फल”मा पुग्छ भन्ने प्रष्ट पार्नु।
“लाम द्रे” को मुख्य शिक्षाहरू
संसारको वास्तविकता बुझ्न: सबै चीजहरू अनित्य छन्। अस्थायी र परिवर्तनशील छन्।
प्रज्ञा र करुणाको समन्वय: ध्यान र अभ्यासले बुद्धत्वमा पुग्न सहयोग गर्छ।
हेवा-जिङ्ग  शिक्षाले व्यवहारिक ध्यान र दार्शनिक पक्षहरूको संयोजन गर्दछ।                                                                                                                                                                                                                                                      “लाम द्रे”मा गुरुप्रति पूर्ण श्रद्धा र विश्वास राख्दै ध्यान र तन्त्रहरूको नियमित अभ्यास गरिन्छ।
यस अभ्यासले मार्गमा आउने कठिनाइहरूलाई फलस्वरूप स्वीकार गर्न सिकाउँछ भन्ने धारणा रहेको छ ।
फोटो : साभार